KARS · TÜRKİYEPzt - Cmt 09.00 - 18.00
WhatsApp’tan bilgi al
Paşa HayvancılıkKars
Talep oluştur

Büyükbaş Hayvan Pasaportu ve Nakil Belgesi: Alımda ve İl Dışı Sevkte Gereken Belgeler

13 dk okuma

Bir büyükbaşın resmî kimliği kulak küpesi, TÜRKVET kaydı ve hayvan pasaportundan oluşur; hayvan başka bir ile sevk edilecekse bunlara veteriner sağlık raporu eklenir. Sığırda halk arasında hayvan nakil belgesi diye anılan evrak, il içinde pasaport, il dışında ise bu rapordur. Pasaportun alınması, alımdaki kontroller, il içi ve il dışı nakil belgeleri ve Kars'tan yola çıkan hayvanın uyacağı kurallar güncel yönetmeliklere göre aşağıda yer alıyor.

Büyükbaş Hayvan Pasaportu Nedir?

Büyükbaş hayvan pasaportu, küpelenip Bakanlık kayıt sistemine alınan sığır cinsi hayvanın kimlik belgesidir. İl veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünce imzalı ya da elektronik ortamda düzenlenir ve hayvan her işletme değiştirdiğinde yanında bulunur. Kedi, köpek ve gelincik için düzenlenen evcil hayvan pasaportu ise ayrı bir belgedir ve sığır pasaportu yerine geçmez. Tanım, Yurt İçinde Canlı Hayvan ve Hayvansal Ürünlerin Nakilleri Hakkında Yönetmelik (Resmî Gazete, 17.12.2011) ile Sığır Cinsi Hayvanların Tanımlanması, Tescili ve İzlenmesi Yönetmeliği (Resmî Gazete, 02.12.2011) içinde yer alır.

Pasaportta Yer Alan Bilgiler

Tarım ve Orman Bakanlığı'nın 10.04.2021 tarihli duyurusuna göre pasaport, hayvanın kimliğini ve geçmişini tek belgede toplar. Doğum tarihi yaşı, ırk kaydı da hayvanın ne olduğunu belgeler. Simental ırkının özellikleri renk ve yapıdan fikir verse de bir hayvanın Simental olduğunu kesinleştiren bilgi görünüş değil kayıttır. Pasaportta şu bilgiler bulunur:

  • Irk ve cinsiyet
  • Doğum tarihi
  • Kulak küpe numarası
  • Hayvan sahibi bilgileri
  • Hareket bilgileri (işletme değişiklikleri)
  • Aşı bilgileri

Küpe, TÜRKVET Kaydı ve Pasaport Arasındaki Bağ

Sığır yönetmeliğine göre tanımlama sistemi dört parçadan oluşur: kulak küpesi, bilgisayar destekli veri tabanı, hayvan pasaportu ve işletme kayıtları. Veri tabanı, yetiştiriciler arasında türkvet adıyla bilinen Hayvan Kayıt Sistemi'dir. Sığır doğumdan itibaren en geç 6 ay içinde, 6 aydan önce doğduğu işletmeden ayrılacaksa ayrılmadan önce küpelenir ve iki kulağına aynı numaralı küpe takılır. Küpe numarası veteriner sağlık raporu ve fatura dahil bütün belgelere yazıldığı için küpe, kayıt ve pasaport birbirini doğrular.

Küpe izinsiz sökülemez ya da değiştirilemez. Düşen veya silinen küpe için 30 gün içinde il ya da ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurulur ve aynı numaralı yenisi takılır. Bakanlığın elektronik küpe sistemi GEKİS'in başlangıç programı, Kars İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 07.08.2026 tarihli haberine göre Ağustos 2026'da Kars'ta yapıldı; uygulamanın kapsamı için güncel duruma il müdürlüğünden bakılmalıdır.

Büyükbaş Hayvan Pasaportu Nasıl Alınır?

Pasaportu hayvanın kayıtlı olduğu işletmenin sahibi alır ve bunun iki yolu vardır. Birincisi Bakanlığın Tek Pencere sistemi (tekpencere.tarbil.gov.tr) ya da e-Devlet'teki «Hayvan Pasaportu Verilmesi» hizmeti, ikincisi işletmenin bağlı olduğu il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğüne başvurudur. e-Devlet hayvan pasaportu başvurusunda izlenen adımlar şunlardır:

  1. e-Devlet şifresiyle Tek Pencere sistemine giriş yapılır.
  2. «BELGE AL» bölümü açılır, il ve ilçe müdürlüğü seçilir.
  3. Pasaportu alınacak hayvan seçilir.
  4. Döner sermaye ödeme sayfasında kredi kartıyla ödeme yapılır.
  5. Resmî geçerliliği olan pasaportun çıktısı alınır.

Hayvan pasaportu çıkarma ücreti Bakanlığın döner sermaye tarifesine göre belirlenir ve dönemden döneme değişir. Güncel tutar ödeme adımında ya da il veya ilçe müdürlüğünde görülür. Pasaport satışta ve sevkte arandığı için alımdan önce hazır olmalıdır.

Büyükbaş Hayvan Alırken Belge Kontrolü

Belge kontrolü, satın alınan hayvanın yola çıkıp çıkamayacağını belirler. Kaydı tutmayan sığır sevk edilemez, pazar ve kesim yerlerine de alınmaz. Hayvanı besi, damızlık ya da süt amacına göre Kars'taki büyükbaş seçenekleri arasından seçmek kadar, ödemeden önce şu altı maddeye bakmak da önemlidir:

  1. İki kulakta küpe vardır, küpeler okunaklıdır ve numaraları aynıdır.
  2. Küpe numarası pasaporttaki numarayla aynıdır.
  3. Pasaporttaki ırk, cinsiyet ve doğum tarihi hayvanla uyumludur.
  4. Satıcı, pasaportta ve kayıtta görünen hayvan sahibi ya da onun adına satış yapan kişidir.
  5. Aşı kayıtları eksiksizdir; aşı şartlarını Bakanlık belirler ve aşı kaydı uygun olmayan hayvan kesim dışında sevk edilmez.
  6. Alım yeri bellidir: hayvancılık işletmesinden doğrudan alım ya da ruhsatlı hayvan pazarı, borsa veya izinli panayır.

Küpe Numarasıyla Hayvan Sorgulama

Satıcıdan küpe numarasını isteyip hayvanı görmeden önce sorgulamak en hızlı ilk kontroldür. e-Devlet'teki «Küpe İle Büyükbaş Hayvan Sorgulama» hizmetine en fazla 14 karakterlik numara girilir; veriler bilgi amaçlıdır ve hata görülürse il veya ilçe müdürlüğüne başvurulur. Bakanlığın hayvanbilgi.tarim.gov.tr sayfası da büyükbaş küpe sorgulama için tür, ırk, cinsiyet ve doğum tarihini gösterir.

TÜRKVET mobil uygulaması giriş yapmadan ırk, cinsiyet, doğum tarihi ve aşı bilgisinin yanında «Ana Uygunluk Durumu» ile «Sevk Uygunluk Durumu»nu da listeler. Kurban dönemlerinde il müdürlükleri Tarım Cebimde uygulamasını da küpe numarası sorgulama aracı olarak önerir. Hayvan pasaportu sorgulama sonucu satıcının gösterdiği belgeyle tutmuyorsa alım, kayıt düzeltilene kadar bekletilmelidir.

Satışta Pasaportun İmzalanması ve Devir Bildirimi

Alım-satımla işletme değiştiğinde alıcı ve satıcı pasaportun kendileriyle ilgili kısmını imzalar ve bildirim süresi içinde il veya ilçe müdürlüğüne bildirimde bulunur. Hayvan pazarında satılan sığırın pasaportunun arkasına alıcı ve satıcının adı-soyadı, kimlik ve telefon numarası yazılır; belgeyi alıcı, satıcı ve pazarın sorumlu veteriner hekimi imzalar. Satıcılar arasında «küpe devri» denen işlem, mevzuatta bu imzaya ve işletme değişikliği bildirimine karşılık gelir.

Hayvan sahibi, işletmesine gelen hayvanın pasaportunu kontrol etmekle yükümlüdür; il dışı işletme değişikliğinde bildirim yapılmazsa idari para cezası uygulanır. Alıcı devirden sonra e-Devlet'teki «Üzerime Kayıtlı Büyükbaş Hayvan Listelerini Sorgulama» hizmetiyle hayvanın kendi işletmesine geçtiğini görebilir. Kurbanlık alıp kesen alıcının ise bu bildirim yükümlülüğü yoktur.

Küpesiz veya Kaydı Tutarsız Hayvan

Tanımlanmamış sığır bulunduğu işletmeden nakledilemez ve kesimhaneye, hayvan pazarına ya da kurbanlık satış yerine alınmaz. Nakil sırasında yakalanan küpesiz hayvan için hayvan ve araç sahibine idari para cezası verilir, hayvana küpe takılır ve hayvan 30 gün karantinaya alınır. Süresinde küpelenmemiş hayvanın tanımlaması da ceza kesildikten sonra yapılır. Paşa Hayvancılık'ın ilkesi bu yüzden açıktır: «Küpesi olmayan ya da kaydı tutarsız hayvanı işleme almıyoruz.»

Büyükbaş Hayvan Nakil Belgesi: İl İçi ve İl Dışı Sevk

Büyükbaş hayvanda «nakil belgesi» adında ayrı bir belge yoktur. Sığır il içinde hayvan pasaportuyla taşınır; başka ile sevkte pasaport kontrol edilerek veteriner sağlık raporu düzenlenir. Mevzuatta nakil belgesi adı, koyun ve keçinin il içi naklinde kullanılan belgeye verilir. Kurallar yönetmelik değişiklikleri ve yıllık programlarla güncellendiği için (nakil yönetmeliği en son 26.04.2025 ve 16.09.2026'da, sığır yönetmeliği 28.06.2026'da değişti) sevkten önce bağlı olunan il veya ilçe müdürlüğünden teyit alınmalıdır.

Canlı hayvan nakil belgesi ya da hayvan sevk belgesi diye aranan evrakın her durumdaki karşılığı aşağıdaki listede yer alır. Veteriner sağlık raporu nasıl alınır diye soranlar için ilk bilgi ikinci satırdadır: raporu çıkış işletmesinin bağlı olduğu müdürlüğün resmî veteriner hekimi düzenler. Tablodaki «Refah Yönetmeliği», 24.12.2011 tarihli Hayvanların Nakilleri Sırasında Refahı ve Korunması Yönetmeliği'dir.

  • Sığırın il içinde nakli: Gereken belge: Kulak küpesi ve hayvan pasaportu · Kim düzenler / nereden: Pasaport: il/ilçe müdürlüğü veya Tek Pencere · Dayanak: Nakil Yönetmeliği m.8/1
  • Sığırın başka ile sevki: Gereken belge: Küpe, pasaport ve veteriner sağlık raporu · Kim düzenler / nereden: Rapor: çıkış işletmesinin bağlı olduğu il/ilçe müdürlüğü, resmî veteriner hekim · Dayanak: Nakil Yönetmeliği m.7, m.8
  • Trakya'ya sevk: Gereken belge: Yukarıdakiler ile enstitü test raporu ve Hayvan Nakilleri Takip Formu · Kim düzenler / nereden: İl/ilçe müdürlüğü; Şap Enstitüsü veya Bakanlığın belirlediği enstitü · Dayanak: Genelge 2025-9
  • Nakil aracı: Gereken belge: Dezenfeksiyon belgesi, «hayvan nakil aracı» levhası · Kim düzenler / nereden: Dezenfeksiyon: il/ilçe müdürlüğü, ruhsatlı pazar veya kesimhane · Dayanak: Nakil Yönetmeliği m.19, m.29
  • Nakliyeci, sürücü, bakıcı: Gereken belge: Nakliyeci yetki belgesi; sürücü ve bakıcı yeterlilik belgesi · Kim düzenler / nereden: İl müdürlüğü (eğitim ve sınavla) · Dayanak: Refah Yönetmeliği m.18
  • Karşılaştırma: koyun ve keçi: Gereken belge: İl içinde nakil belgesi, il dışında veteriner sağlık raporu · Dayanak: Nakil Yönetmeliği m.9

Veteriner Sağlık Raporu Nereden ve Nasıl Alınır?

Raporu, hayvanın çıkış işletmesinin bağlı olduğu il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğü düzenler; resmî ya da yetkilendirilmiş veteriner hekim hayvanı fiziki olarak muayene eder. Muayene Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu'nun belirlediği yerlerde yapılır; müdürlük uygun görürse hayvan bulunduğu yerde de muayene edilebilir ve masraf hayvan sahibine aittir. Hekim pasaportu ve küpeyi veri tabanıyla karşılaştırır, aşı kaydını kontrol eder. Aranan belgeleri olmayan hayvana rapor düzenlenmez.

Aynı yere birden fazla araçla gidilecekse her araç için ayrı rapor düzenlenir. Sığır ile koyun ve keçi aynı araçla sevk edilemez. Bakanlığın Hayvan Hastalıkları ile Mücadele ve Hayvan Hareketleri Kontrolü Programı'ndaki bu iki kural, araç planının başvurudan önce yapılmasını gerektirir.

Raporda Yer Alan Bilgiler ve 3 Günlük Geçerlilik

Raporda çıkış ve varış işletmesi, nakil yolu ve araç, küpe numaraları, tür ve sayı, sürücü, nakillerde aranan aşılar ve düzenleyen hekim bilgileri yer alır. Sistemden düzenlenen raporda hologram bulunur. Rapor nakil boyunca ve varış işletmesindeki hareket bildirimi süresince saklanır.

Hayvan nakil belgesi kaç gün geçerli diye arayanlar için büyükbaştaki cevap bu rapordur: veteriner sağlık raporu göçer sevkler dışında en fazla 3 gün geçerlidir. Bu süre nakil yönetmeliğine 26.04.2025 tarihli değişiklikle girdi. Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 27.04.2026 tarihli duyurusuna göre düzenlenip kullanılmayan rapor 3 gün içinde iptal ettirilmezse idari para cezası uygulanabilir.

Kars'tan Başka İllere Sevkte Yol Kuralları

Kars'tan batı illerine sevkler uzun yoldur; belgelerin yanında güzergâh, araç ve hayvanın yolculuğa uygunluğu da denetlenir. Bakanlık hastalık durumunda sevklere kısmi veya tam kısıtlama getirebilir, hastalıklı ilan edilen yerlerden geçiş de yasaktır. 2025'te Kars'ta şap nedeniyle Hayvan Sağlık Zabıtası Komisyonu kararıyla hayvan hareketleri ve pazarlar kısıtlandı; Kars İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 11.09.2025 tarihli duyurusuna göre pazarlar 10 Eylül 2025'te yeniden açıldı. Benzer kararlar dönemsel olarak alınabildiği için sevkten önce il müdürlüğünün duyurularına bakılmalıdır.

Veteriner Yol Kontrol ve Denetim İstasyonları

Nakil yönetmeliğine 26.04.2025'te eklenen hükme göre araç ve hayvan sahipleri, Bakanlıkça belirlenen veteriner yol kontrol ve denetim istasyonlarından en az birine girip hayvanları kontrol ettirmek zorundadır. İstasyona girmeyen araç ve hayvan sahibine idari para cezası verilir. Veteriner sağlık raporu düzenlenirken TÜRKVET'te güzergâhtaki istasyon seçilir.

Giresun İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün Nisan 2026 duyurusu, doğudan batıya Elazığ, Erzurum, Kayseri, Ankara ya da Çankırı üzerinden geçen sevklerde istasyona uğrama zorunluluğunu hatırlatır. Aynı duyuruya göre plaka kontrolleriyle gerçek dışı güzergâh bildirimleri tespit edilmektedir. İstasyonlara ilişkin ek hükümler Bakanlık internet sayfasında yayımlandığı için güzergâh güncel duyurulara göre seçilmelidir.

Nakliye Aracı ve Nakliyeci Belgeleri

Hayvan yüklenmeden önce araç temizlenip dezenfekte edilir ve dezenfeksiyon belgesi olmayan araçla nakil yapılmaz. Araçta dışarıdan görülen «hayvan nakil aracı» levhası bulunur, üstü hava şartlarına uygun kapatılır ve tabana en az 2 cm altlık serilir. Büyükbaş hayvan nakliyesi yapanlar il müdürlüğünden nakliyeci yetki belgesi, sürücü ve bakıcılar da eğitim ve sınavla yeterlilik belgesi alır. Halk arasında canlı hayvan taşıma belgesi diye bilinen bu belgeler, Bartın İl Tarım ve Orman Müdürlüğü'nün 29.04.2025 tarihli duyurusuna göre rapor düzenlenirken ve nakil sırasında aranır.

Refah yönetmeliğine göre ilk hayvanın hareketinden itibaren 8 saati aşan yolculuk «uzun yolculuk» sayılır ve ayrı yetki gerektirir. Kars'tan batı illerine yapılan şehirler arası hayvan nakliye, mesafe nedeniyle genellikle bu sınıfa girer. Paşa Hayvancılık nakliyeyi hayvan taşımaya uygun, havalandırmalı araçlarla planlar; uzun mesafede dinlenme ve sulama molası verilir.

Gebe Düve ve Yeni Doğan Buzağı Nakli

Refah yönetmeliğine göre tahmini gebelik süresinin %90'ını geçmiş hayvanlar ile son bir hafta içinde doğum yapmış hayvanlar yolculuğa uygun sayılmaz. Göbeği iyileşmemiş yeni doğanlar ve 100 kilometreden kısa nakiller dışında 10 günlükten küçük buzağılar da nakle uygun değildir. Gebe düve almayı planlayan alıcı, sevk tarihini gebelik ayına göre belirlemelidir. Paşa Hayvancılık'ta gebelik durumu alım öncesi veteriner muayenesinde raporlandığı için bu plan alım aşamasında yapılabilir.

Trakya'ya Büyükbaş Sevkinin Ek Şartları

Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ile İstanbul'un ve Çanakkale'nin Avrupa yakasından oluşan Trakya, şaptan aşılı ari bölge kabul edilir. Anadolu'dan bu bölgeye yapılan sevkler, Tarım ve Orman Bakanlığı Hayvancılık Genel Müdürlüğü'nün 26.11.2025 tarihli Genelge 2025-9 hükümlerine tabidir. Genelgenin aradığı başlıca şartlar şunlardır:

  • Hayvan doğduğundan beri aynı işletmededir ya da en az 3 aydır o işletmede bulunur.
  • İşletmenin 10 km çevresinde en az 3 aydır şap görülmemiştir.
  • İzolasyon başlangıcından 21 gün öncesine kadar şap aşısı bulunmayan hayvan, izolasyondan önce aşılanır.
  • Hayvanlar sevkten önce en az 30 gün izole edilir, sürenin sonunda şap testi yapılır.
  • Enstitüden alınan test raporu 15 gün geçerlidir.
  • Trakya'ya gidecek hayvanlar başka illere gidenlerle aynı araçta taşınmaz.
  • Veteriner sağlık raporuna dezenfeksiyon belgesi, takip formu, test raporu ve pasaport eklenir.
  • Bölge girişindeki yol kontrol istasyonunda belge ve sağlık kontrolü yapılır.
  • Yetiştirme amacıyla giden hayvan varışta 30 gün karantinaya alınır.

Kurbanlık sevkte Trakya'da yalnız İstanbul Avrupa yakasındaki geçici satış ve kesim yerlerine sevk yapılabilir. Şartlar şap durumuna göre değişebilir. Bu nedenle güncel uygulama sevk öncesinde il müdürlüğünden teyit edilmelidir.

Belgesiz Nakil ve Sevkte Yaptırımlar

Polis, jandarma, zabıta ve muhtarlar nakil sırasında pasaportu ve veteriner sağlık raporunu arar; belgesiz hayvanı alıkoyup mülki amire bildirir. Hayvan nakil cezası, tutarı her yıl güncellenen bir idari para cezasıdır; hem hayvan hem araç sahibine uygulanır ve hayvanın menşei araştırılır. Hayvan sağlıklıysa rapor düzenlenerek nakline izin verilir, tanımlanmamış hayvanda ise küpeleme ve 30 günlük karantina uygulanır. Genelge 2025-9'a göre Trakya'ya belgesiz getirilen hayvan masrafı sahibine ait olmak üzere kesilir ve tazminat ödenmez.

Paşa Hayvancılık'ta Belge ve Sevk Süreci

Paşa Hayvancılık küpe ve kimlik kontrolünü, pasaportu, il dışı sevkte veteriner sağlık raporu ve nakil izni süreçlerini takip eder; devir işlemleri tamamlanmadan sevkiyat başlamaz. Raporu il veya ilçe müdürlüğünün resmî veteriner hekimi düzenler, Paşa Hayvancılık ise başvuruyu ve takibi yürütür; alıcı Kars'tan ayrılsa da süreç devam eder. Aşı kayıtlarının üreticiden alınıp yazılı iletilmesi ve yüklemede küpe numarasıyla tutulan teslim tutanağı da belge takibinin adımları arasındadır.

Alım öncesi muayeneyi bağımsız bir veteriner hekim yapar; gebelik, genel sağlık ve yaş tespiti bu muayenede kontrol edilir ve alıcı isterse kendi veterinerini getirebilir. Bu muayene, il dışı sevk için resmî veteriner hekimin düzenlediği rapordan ayrı bir işlemdir. Hayvanı yerinde göremeyen alıcıya detaylı video, veteriner raporu, küpe bilgisi ve görüntülü görüşme sunulur; küpe sorgusu bu durumda ek güvence sağlar. Hangi ile, kaç baş ve hangi amaçla hayvan istediğinizi talep formundan iletebilirsiniz.

Sık Sorulan Sorular

Belge adları ve ücretler, büyükbaş alımında sık karıştırılan iki konudur. Evcil hayvan pasaportuyla sığır pasaportunun aynı adı taşıması bu karışıklığı artırır. Çiftlikten doğrudan alımın yasal dayanağı da sık sorulur.

Büyükbaş hayvan nakil belgesi ile veteriner sağlık raporu aynı belge mi?

Büyükbaşın il dışı sevkinde kullanılan belge veteriner sağlık raporudur; halk arasında büyükbaş hayvan nakil belgesi denen evrak budur. İl içinde küpe ve pasaport yeterlidir. Mevzuatta «nakil belgesi» adı, koyun ve keçinin il içi naklinde kullanılan belgeye verilir.

Evcil hayvan pasaportu ile büyükbaş hayvan pasaportu aynı mı?

Hayır, iki belge birbirinden farklıdır. Kedi, köpek ve gelincik için düzenlenen pasaport ayrı bir kayıt sistemine bağlıdır ve sığır pasaportunun yerini tutmaz. Küpe, TÜRKVET ve sevk raporu kuralları evcil hayvanlara uygulanmaz.

Hayvanı çiftlikten satın almak yasal mı?

Evet. Nakil yönetmeliğine göre hayvancılık işletmelerinden doğrudan yapılan satışlar dışındaki alım-satımlar ruhsatlı hayvan pazarı, borsa veya izinli panayırda yapılır; yani kayıtlı bir işletmeden doğrudan alım mümkündür. Pasaportun imzalanması, devir bildirimi ve il dışı sevkte veteriner sağlık raporu iki durumda da aynı şekilde gerekir.

Pasaport ve sevk belgelerinin ücreti ne kadar?

Pasaport ve müdürlükte verilen hizmetlerin ücretleri Bakanlığın döner sermaye tarifesine göre belirlenir ve dönemsel olarak değişir. Güncel tutar il veya ilçe tarım ve orman müdürlüğünden öğrenilir. Nakliye bedeli ise mesafe, baş sayısı ve araca göre değişir.

Kaynaklar

Diğer yazılar

Tüm yazılar
Bizi arayınWhatsApp’tan yazın